ivan deboom

Er is software in het Engels.
Er is software in het Nederlands.
Er is WordPress.com, in het Engelands.
“5 hours geleden”, ik vind dat grappig.

Gisteren. Ik wil Lena in bed steken maar ze wil mij kost wat kost nog iets vertellen. Eigenlijk wil ze vertellen dat de ’sneeuwpop’ is gevallen maar aangezien ze nog maar pas pannenkoeken heeft gegeten en ook ‘pannenkoek’ heeft leren uitspreken, is ze een beetje haar kluts kwijt.
Het woord ’sneeuwman’ of ’sneeuwpop’ is ze op dat moment even vergeten, ze zit dus met ‘pannenkoek’ in haar hoofd. De spraakverwarring is compleet omdat ik op dat moment geen weet heb van een gevallen sneeuwpop — dat heb ik pas ontdekt toen ik terug beneden was.
Dus dacht ik op dat moment dat Lena mij wilde vertellen dat haar pannenkoek is gevallen. Wat ik een beetje vreemd vond, aangezien ik geen pannenkoek heb zien vallen. En dat kind maar uitleggen. En ik maar niet snappen. Het ging zo:

(als het ingesloten filmpje niet werkt: klik hier)

En zo bleef het maar doorgaan trouwens. Ik heb haar nadien nog willen wakkermaken om het misverstand op te lossen en uit te leggen dat ik nu eindelijk begrijp wat ze bedoelde. Maar ik heb gewacht tot ’s morgens.
Dat filmpje heb ik nu al twintig keer opnieuw bekeken en ik ontdek telkens nieuwe dingen. Bijvoorbeeld: ze kijkt voortdurend naar rechts, naar de voordeur (daar stond de sneeuwman). Via haar pop wil ze ook duidelijk maken dat het niet om een pannenkoek gaat maar om een soort pop. En wanneer ik zelfs dat niet begrijp, zegt ze dat ‘papa’ is gevallen. En ‘mamapoep’ als een soort samentrekking van ’sneeuwmama’ en ’sneeuwpop’. En nog verstond ik het niet. Domme papa.
Update > en als ze het (volledig in het begin) heeft over “kin” of “kun”, dan bedoelt ze de kinderen die de sneeuwman hebben gemaakt — en als ze “nee pop” zegt dan bedoelt ze dus niet “nee pop” maar wél “sneeuwpop” — domme domme papa!

[verzoekje]

‘Ah, ‘t komt ’s Avonds boven, Meneer, als ‘t blauw wordt buiten
en als de Kraaien vallen in het Gras,
maar rapper nog vallen uw Tanden
en ‘t rapst van al uw Haar dat krulde vóór Veertien-Achttien.
Ah, ‘k heb veel Rozen afgetrokken, maar altijd voor den Baas,
‘k heb veel vrouwen gevraagd, maar meestal vogelde ‘k ernaast,
en ‘t rapst en ‘t meest vielen er Tranen in mijn Soepe.

‘k Was te stom om Paster te worden,
te braaf om te deugen, te slim om niet te deugen,
‘k heb, Meneer, meer geknield dan gedanst.

Ah, ‘t is ’s Avonds, Meneer, dat ge peinst: ‘t is Kanker,
en ‘t is alleen maar jammer dat in mijn Karkas
mijn Herte, dat het Herte van een Moordenaar is,
geen Chance heeft gehad, geen Keuze, genen Tijd!

En soms peins ik, als ik peins,
dat Hij die daar nevens mij ligt, Mijn Zwijn,
mijn Ziele, mijne Kameraad in zijn Mande,
minder een Zwijn is
dan het Zwijn dat ik had willen zijn.

Want Hij droomt niet, Meneer,
van Messen en Moord
maar van Appels en Modder.

En daarom is ‘t misschien, Meneer,
dat ik Hem meestal ’s Avonds geren zie
als Hij gebaart dat Hij slaapt.’

- Hugo Claus -

Ik moet zaterdag voor een cargo Quadro naar een Kapaza-meneer in Kapellen. En ik ben daar nog nooit geweest, dus doe ik van Mappy want GPS is voor j… (nu had ik bijna iets gezegd waar iemand een patent op heeft)

De gangbare imperatief (“neem”, “ga”) wordt hier dus afgewisseld met een imperatief uit de jaren stillekes (“volgt“), zo één die wij alleen nog op café gebruiken (“Maar néé Jos, luistert, ik zeg het u, ge gaat er uw broek aan scheuren!”).

En misschien sturen ze mij dan ook langs banen die al 50 jaar niet meer gebruikt worden, wie weet. ‘t Wordt dus tijd voor een GPS.

In februari heb ik me vooral geërgerd aan het woord ABSOLUUT. Maar we zijn ondertussen al maart en dus is het tijd voor een nieuwe ‘taalergernis van de maand’.

Ik hoor het de laatste tijd steeds vaker en het begint me danig te vervelen. Het foutief gebruik van het woord LETTERLIJK.

Zegt de kanaaltwee2be-voetbalcommentator zonet:

“Real Madrid moest het dan ook zonder oranje stellen vanavond, LETTERLIJK, want geen Van Nistelrooy, geen Robben van de partij.”

Nééé!! Dat is dus NIET LETTERLIJK ORANJE.
Net zoals je NIET kan zeggen dat je je LETTERLIJK BLAUW ergert.

(tenzij je in het smurfendorp woont)

Dat het niet de eerste Nederlandse zin is, dat wisten we al lang. [klik!]

Maar Laatoudengels? En dus geen Oud-Westnederfrankisch?

“Een overgestoken Vlaming die in Kent middeleeuws steenkolen-Engels schrijft lijkt bij de huidige stand van onze kennis het meest waarschijnlijke daderprofiel voor Hebban olla vogala.” [klik!]

Oei.

Zeggen dat mijn wereld instort, is lichtjes overdreven maar eh… hoe zit het dan met die verliefde monnik en zijn probatio pennae? Dat klopt toch nog, hoop ik.

Mijne haren rijzen te berge.
Dat gebeurt meermaals per dag. Een verschijnsel dat meestal gepaard gaat met een DIE waar een DAT moet staan. Of een ALS waar een OF moet staan.

Het is één van de redenen waarom ik zelden tv kijk. Sinds de wonderlijke uitvinding van de man in de straat en zijn ondertitels.

Maar sinds onze jongste dochter aan reflux doet — ‘t is eens wat anders dan ballet — heb ik soms geen handen vrij om te computeren en kijk ik meer tv dan ik kan verdragen.

Daarnet op Canvas, Gabriel Rios over zijn grootvader die in 1945 even in Brussel verbleef:

“Ik weet niet ALS hij lang in België is geweest.”

Van Gabriel Rios kan ik dat verdragen. Het zal u maar overkomen. Verhuizen naar een ver land, een vreemde taal moeten leren. En dan blijkt uw taalcoach zélf een vreemdeling te zijn.

Het doet me denken aan een bekende Ploegsteertenaar die in zijn tienerjaren Nederlands leerde van Nico Mattan. How lucky can you get?

[nog snelsnel op de valreep -- een streep gedichtendag]

Hoe dat gaat? Heel simpel eigenlijk. Stel, je hebt geen talent (zoals ik). Zeg dan wat. Niet te kort en niet te lang. Neem je gom en doe de leestekens weg. De hoofdletters opnieuw klein. Zet je zinnen onder elkaar. Verzet je zinnen (eventueel alles door elkaar). Met hier en daar een zin die te ver doorloopt of een zin in stukken gehakt. Dan nog wat prutsen (doe maar iets). Schrappen mag altijd. Kruiden met witregels en klaar.

hoe dat gaat

heel simpel
je hebt geen talent
zeg dan wat niet te kort
niet te lang

neem je gom
doe leestekens weg
hoofdletters opnieuw klein

zet je zinnen onder elkaar
verzet je zinnen hier en daar een zin die te ver doorloopt of een zin
in stukken gehakt

nog wat prutsen doe maar iets

kruiden met witregels

klaar

Maar dat is zever natuurlijk. Bovenstaande trekt op niets, zegt ook niets. Een gedicht moet iets vertellen maar dan gedicht (vrij vertaald: in ‘t kort). Voor een gedicht neem je best de tijd. Het meest recente dat ik heb geschreven is onderstaand gedicht (in opdracht) en daar heb ik toch 3 bladzijden klad mee versleten. Op computer gaat dat niet, zo’n dingen.

Gent

“Gent, kop en hart, ge zijt een schoone stad”
ik hoop dat ge mij dat niet ten kwade duidt
een compliment voor u
maar ge weet het
het is van Minne
die toen was wat gij nog altijd zijt
van schoonheid en vrijheid bezopen
maar ook weerbarstig
en bijtig
en tegenkantig

want ik ken u wel
(ah nee zeker)
gij durft misnoegd zijn als ze u vergelijken met Parijs
of als ze u gezelligheid verwijten
of teveel op uw kasseien hebben gedanst

maar hetzelfde moment nog
verlichten uw torens
en met wat ik niet anders dan liefde durf te noemen
omarmt gij
in snepkaai of zeugsteeg
die zatlap
die te veel op uw kasseien heeft gedanst

Dat het er stilaan naar uitziet dat we dat belastingvoordeel op onze eh… buik zullen kunnen schrijven.

Dat het negen maanden moet duren om dan uiteindelijk te beseffen dat het woord ‘verwachting’ zijn naam niet gestolen heeft.

Dat ik een déjà-lu had op het moment dat ik bovenstaande zin schreef. En dat het een hele tijd heeft geduurd om me dan nu plots te binnen te schieten dat ik dat aan Pieter Corneliszoon Hooft te danken heb. Want in één van mijn lievelingsgedichten schrijft hij het volgende:

En mijn verlangen kan de Tijdgod niet bewegen.
Maar ‘t schijnt verlangen daar zijn naam af heeft gekregen,
Dat ik de Tijd die ik verkorten wil, verlang.

En voor de fijnproevers, het volledige sonnet:

Gezwinde grijsaard die op wakkre wieken staag
De dunne lucht doorsnijdt, en zonder zeil te strijken
Altijd vaart voor de wind, en ieder na laat kijken,
Doodsvijand van de rust, die woelt bij nacht, bij dag,

Onachterhaalbre Tijd, wiens hete honger graag
Verslokt, verslindt, verteert al wat er sterk mag lijken
En keert en wendt en stort Staten en Koninkrijken;
Voor iedereen te snel, hoe valt gij mij zo traag?

Mijn lief, sinds ik u mis, verdrijve ik met mishagen
De schoorvoetige Tijd, en tob de lange dagen
Met arbeid avondwaarts; uw afzijn valt te bang.

En mijn verlangen kan de Tijdgod niet bewegen.
Maar ‘t schijnt verlangen daar zijn naam af heeft gekregen,
Dat ik de Tijd die ik verkorten wil, verlang.

In de originele spelling is het nóg poëtischer:

Geswinde grijsaert die op wackre wiecken staech,
De dunne lucht doorsnijt, en sonder seil te strijcken,
Altijdt vaert voor de windt, en ijder nae laet kijcken,
Doodtvyandt van de rust, die woelt bij nacht bij daech;

Onachterhaelbre Tijdt, wiens heten honger graech
Verslockt, verslint, verteert al watter sterck mach lijcken
En keert, en wendt, en stort Staeten en Coninckrijcken;
Voor ijder een te snel, hoe valtdij mij soo traech?

Mijn lief sint ick u mis, verdrijve’ jck met mishaeghen
De schoorvoetighe Tijdt, en tob de lange daeghen
Met arbeidt avontwaerts; uw afzijn valt te bang.

En mijn verlangen can den Tijdtgod niet beweghen.
Maer ‘t schijnt verlangen daer sijn naem af heeft gecreghen,
Dat jck den Tijdt, die jck vercorten wil, verlang.

“Die lijdt aan het Leterme-syndroom.”

[uitspraak van Filip Joos, in zijn commentaar gisteren bij de voetbalwedstrijd 'Lokeren - Cercle Brugge', over de spits Oleg Jachtsjoek, die het zo moeilijk had om in de zestien binnen te dringen]

Sorry, ik ben de boosheid ver voorbij, dus begin ik er maar mee te lachen.

In afwachting van nieuwe federale verkiezingen, geef ik u de kans om nog wat te oefenen.

Eerst en vooral: u heeft nog tot uiterlijk morgen de tijd om te stemmen voor de ‘Site van het jaar’ (klik!) maar wellicht kreeg u daarvoor al een opdringerige mail van mij, dus heeft u dat al lang gedaan. Waarvoor dank.

En alvorens we toe zijn aan de jaarlijkse verkiezingen van ‘Knieval van het jaar’, ‘Kaakslag van het jaar’, ‘Buiklanding van het jaar’, ‘Geeuw van het jaar’,… kan u bij het Genootschap Onze Taal vandaag al stemmen voor het ‘Woord van het jaar’. (klik!) Bij de genomineerde woorden enkele pareltjes als ’slurptaks’ en ‘reltoerist’.

Wachtmachine. Staat niet in van Dale. Maar sinds vandaag bijgeschreven in ons Huishoudelijk Woordenboek.

wacht-ma-chi-ne (de ~ (v))
[Belg.] nieuwe wasautomaat, wordt meestal geleverd “zeker in de voormiddag meneer, maar we kunnen daar geen uur op plakken.”