Augustijnvaardeken

Het woonproject Academie, op de site van de voormalige academie en brandweer (dus tussen Academiestraat en Brandweerstraat) (het leven kan soms simpel zijn) is een werf waar ik dagelijks passeer.

Voorafgaand aan de mega-werf, was er vorig jaar een grootschalig archeologisch onderzoek.

Mijn oog viel op het Vaardeken.
Copy-paste:

Interessant is de aanwezigheid van het Vaardeken, een waterloop die dwars over het terrein, als zijtak van de Lieve, naar het noorden loopt. Deze werd in 1902 overkapt, maar moet tot dan toen een belangrijke ader in de vroegere Gentse stad zijn geweest. De oorsprong van dit Vaardeken gaat wellicht terug tot de komst van de Augustijnen die het, ergens in de loop van de 13de-14de eeuw, uitgegraven hebben om het drassige terrein droog te leggen. Waarschijnlijk leert het archeologisch onderzoek ons meer over het Vaardeken en het oorspronkelijke landschap op deze site.

Mijn zoektocht op het internet leverde geen resultaten op.

Toen de werf in 2016 van start ging en het grondwater in oktober plots enorm begon te stijgen, twitterde ik deze vraag naar Stad Gent:

tweet

Geen antwoord.

In januari herhaalde ik gewoon mijn vraag en toen kreeg ik wel antwoord.

antwoord

Zo. Dat is duidelijk. Grondwater.

Ondertussen zijn we 5 maand verder en is het waterpeil nog gestegen:

augustijnvaardeke-4

In de maand februari heb ik hier nog geen beweging gezien, de werf ligt al weken stil. Het 1e woonblok dat daar moet komen is nochtans al volledig verkocht.

Maar wat is dat “Augustijnvaardeken” dan wel?

“Vaardeke(n)” is schoon Gents voor “kanaaltje”, cf. het “de Pauwvaardeken“. Het Augustijnvaardeken liep onder het Augustijnenklooster en dwars door de tuin van de Augustijnen. In 1902 overkapt.

Het Augustijnvaardeken was een shortcut tussen de Lieve en het noorden van Gent. Ik vind niet onmiddellijk een kaart waarop te zien is waar het vaardeken eindigde maar dat was ofwel rechtstreeks in de Plezante Vest ofwel iets eerder en meer waarschijnlijk in het Meerhemkanaal (gedempt tussen 1870 en 1965). Dat Meerhemkanaal was een vertakking van de Leie en liep via Oudburg > Sluizekenpark > Tichelrei > Fratersplein > Kartuizerlaan > Meerhem > Neuseplein en kwam daar uit in de Plezante Veste. Het Meerhemkanaal is beter bekend als Schipgracht en daaruit is later dan de Sassevaart ontstaan en nog later het kanaal Gent-Terneuzen.

UPDATE >> Gevonden! Denk ik.
Op deze kaart van 1796, G. Goethals.

Als ik het vaardeken blauw inkleur, dan ziet dat er zo uit:

augustijnvaardeke-01

En dus komt het uit in het Meerhemkanaal.

De start van het Augustijnvaardeken, de kanaalduiker, kan je nog perfect zien ter hoogte van de Augustijnenkaai:

augustijnvaardeken-3

Die kloostertuin lag niet waar vandaag het klooster is, maar wel achter de voormalige academie en de voormalige meisjesschool > brandweerkazerne. Want de huidige Academiestraat werd pas in 1812 aangelegd (als Zweerdstraat / Rue de l’Épée).

Op onderstaande kaart [1857] zie je perfect de loop van het Augustijnvaardeken tussen Academiestraat en Brandweerstraat, dus ook daar waar de bouwput met grondwater zich vandaag bevindt.

1857

Merk op dat de meisjesschool, de latere brandweerkazerne, toen nog gebouwd moest worden. En dat de academie toen nog veel kleiner was en haar ingang aan de Sint-Margrietstraat had i.p.v. de Academiestraat.

Zeer benieuwd naar het rapport van de archeologen!

Advertenties